Fener Test Yöntemleri

Aydınlatma performansını ölçmek
  • Petzl kafa fenerlerinin performansını değerlendirmek için özenli ve ayrıntılı, tanımlanmış bir protokol kullanır. 
  • Ölçümler laboratuvarda güvenilir ve kesin göstergelerle yapılır.
  • Bu yolla alınan  sonuçlar, pek çok farklı kafa fenerinin aydınlatma performansını kıyaslamamızı  sağlar.
  • Sonuç olarak, kullananların kendi ölçütlerine dayanan özel ihtiyaçlarını  karşılayacak ürünler seçmesi kolaylaşır. 
  • Testler, beş kafa feneri ile standart ya da şarj edilebilir iki pil seti ile yapılır.
  • Piliyle beraber satılmayan kafa fenerlerinde kaliteli alkali piller kullanılır.
  • Yayınlanan sonuçlar 10 ölçümün ortalamasını yansıtmaktadır.
 
Minimum aydınlatma
  • Aydınlatma uzaklığını ve yanma süresini ölçmeden önce, bir kafa fenerinin bu değerin altındayken verimli olmayacağı, yani ışığın tatminkar bir görüş sağlamadığı minimum aydınlatmanın tanımını yapmak gerekir.
  • Petzl bu aydınlatma düzeyinin açık bir gecede dolunaydan yayılan ışık kadar, yani 0.25 lüks olduğunu belirledi.
  • Bu minimum aydınlatma düzeyi aydınlatma mesafesinin ve süresinin ölçümünde referans olarak kullanılmaktadır.
 
Sıcaklığın ölçümler üzerindeki etkisi
  • Hem standart hem de şarj edilebilen pillerin performansı ortam sıcaklığından etkilenir.
  • Sabit deney koşullarını korumak ve kıyaslanabilir sonuçlar için tüm ölçümler 20 °C sıcaklıkta yapılmaktadır.
 
Lümen
  • Lümen (lm) yayılan ışığın toplam miktarını ölçen birim yani ışık akısı birimidir.
  • Işık akısı, bir ışık kaynağından her yöne yayılan ışığın toplam miktarıdır ve laboratuvar ortamında entegre toplama küresi ile ölçülür.
  • Bu ölçüm aydınlatma uzaklığını tamamlayıcı niteliktedir. Aynı uzaklığa yerleştirilen iki ışık kaynağı aslında farklı şiddetlerde aydınlatabilir.
  • Enerji kaynağı zayıfladıkça, aydınlatma uzaklığı gibi ışık akısı da azalır.
  • Petzl en yüksek ışık akısı değerlerini göstererek her fenerin en yüksek aydınlatma düzeyini bilmemizi sağlar.
 
Huzme tipleri
Kafa fenerinden gelen ışık huzmesinin şekli ışık kaynağına ve merceklere bağlıdır.
İki tip ışık huzmesi bulunur:
  1. – geniş açılı huzme
  2. – dar, odaklı huzme
Her huzme tipinin ayrıca ana huzmeden daha geniş bir artık bileşeni bulunur. Bu çevresel ışı kafa fenerine çok yönlü ve rahat kullanım sağlar.
Geniş huzme
Geniş açılı huzme yavaş hareket içeren aktiviteler için yakını aydınlatır.
Odaklı huzme
Bu huzme ile ışık uzun mesafelere odaklanır ve tam hedefi aydınlatır.
 
Işık huzmesini ayarlamak
  • Geniş açılı merceğe sahip kafa fenerleri
XP kafa fenerleri hem güçlü hem de verimli ışık üreten yeni nesil LED’ler kullanır. Yalnızca Petzl’a özgü, geniş açılı mercek, huzmeyi genişletmek için LED’in üzerine kayar ya da kapanır. Tek bir hızlı hareketle kafa feneri odaklı aydınlatmadan geniş açılı yakın mesafe aydınlatmasına geçer. 
 
  • Karma kafa fenerleri
Üzerinde iki tip ampul olan kafa fenerleri, kaynağı değiştirme olanağı sağlar:
– uzak mesafe aydınlatması için halojen, xenon halojen veya çok güçlü LED
– uzun pil ömrüyle yakın mesafe aydınlatması için LED’ler.
Petzl’ın avantajı: iki ışık kaynağı halojen reflektörün şeklini korumak ve uzak mesafe aydınlatmasının keskinliği için birbirinden ayrılmıştır.
 
Aydınlatma düzeyi ayarı
  • Bazı LED’li kafa fenerlerimiz üç farklı aydınlatma düzeyi seçme olanağı sunar: maksimum, optimum ve ekonomik.
  • Huzmenin gücünü seçerek, kullanıcı ışığın devamlılık süresini ve yapılan aktivitenin ihtiyaçlarına göre ışığı ayarlar.
  • Bu üç aydınlatma düzeyine ek olarak işaret verme için (imdat, çakar vs) yanma süresi son derece uzun flaş modu da bulunmaktadır.
 
Daha da fazla güç için Yükseltilmiş ışık modu (Boost mode)
  • Yüksek verimli bir LED’e sahip XP kafa fenerlerinde ayrıca Yükseltilmiş ışık modu da bulunur.
  • Basitce butona basınca 20 saniye boyunca LED maksimum düzeyinden %50 daha fazla ışık saçar.
  • Yükseltilmiş ışık modu kafa feneri kapalıyken, flaş modunda ya da üç aydınlatma düzeyinden herhangi birinde istendiği zaman aktive edilebilir.
 
Sabit aydınlatma düzeyi
  • Çoğu kafa fenerinde üretilen ışık, pillerin zayıflamasıyla azalır.
  • Petzl bazı kafa fenerlerinde bir elektronik ayarlama sistemi kullanarak aydınlatmanın sabit bir düzeyde kalmasını sağlar.
  • Böylece neredeyse piller bitene dek ışığın aynı parlaklıkta kalması sağlanır. Piller iyice zayıfladığında ışık düzeyi otomatik olarak mimimuma düşer.
  • Böylece kafa fenerlerinin yanma süresi zayıf bir ışıkla da olsa kullanıcısına pil değiştirecek zamanı verecek kadar uzatılmış olur.
 
Süre/Yanma zamanı
Işık süresi kafa fenerinin 0.25 lüks güçte ya da 2 metreden fazla uzaklığı aydınlattığı zamana denir.
Üretilen ışık bu düzeyden azsa kafa fenerinin yürüyüş, okuma ya da herhangi bir aktivite için uygun olmadığı söylenebilir.
Bunu ölçmek için kafa fenerini yeni ya da tam şarjlı pillerle donattıktan sonra lamba açılır ve ışık gücünün 0,25 lüksün altına düştüğü zaman kaydedilir.
 
Özel durum: Ayarlı LED kafa fenerleri ışık süresi ölçümü, ayarlı aydınlatma süresi ile ışığın 2 m uzaklığı (yaşayakalma aydınlatması) 0.25 lüksün üzerinde aydınlattığı sürenin toplamı olarak hesaplanır. Bu değer devamlı olarak ilgili aydınlatma mesafesiyle bağlantılıdır.
 
Özel durum: İşaret aydınlatması, işaret ışığıyla görünür olmanın standardını hesaba katan Petzl’a göre, 100 m’nin altındaki görünürlük ne yeterli ne de emniyetlidir. SIGNAL işaret feneri, sabit aydınlatma modunda 40 saat veya flaş modunda 120 saat bunu sağlar.
 
Aydınlatma uzaklığı
Kafa fenerinin 0.25 lüks’den daha fazla aydınlattığı uzaklığa denir.
Standart pillerle donatılmış kafa fenerleri için, enerji azaldıkça aydınlatma mesafesi de hızla düşer.
Bu değişimi göstermek için, aydınlatma uzaklığı yeni pillerle (maksimum aydınlatma kapasitesine sahip) aşağıdaki koşullarda kaydedilir:
  • 30 dakikalık kullanım sonrası (normal kullanım)
  • – 10 saatlik kullanım sonrası (bir gece boyunca devamlı kullanım)
  • – 30 saatlik kullanım sonrası
 
Petzl ayrıca, birinin görülebilir olacağı uzaklık için referans bir ölçü de yaratmıştır.
Bir işaret aydınlatmasının görünür olması için sınır 100 metrede 0,0002 lüks’lük güce sahip olması olarak belirlenmiştir.
 
Ayarlı kafa fenerleri
  • Bazı kafa fenerleri hem normal hem de şarjlı pilden enerji alırken pil ömrü boyunca kısmen de olsa sabit bir aydınlatma uzaklığını koruyan ayarlayıcı devrelerle donatılmıştır.
  • Elektrik enerjisi artık yetmediğinde, ayarlama durur, ışık düzeyi de kullanıcının pil değiştirmesine yeterli zaman kalacak şekilde kalan gücü korumak için otomatik olarak düşer.
  • Petzl bu çeşit kafa fenerlerinde, ayarlı aydınlatma aşamasındaki aydınlatma uzaklığını verir.
 
LED aydınlatma
LED’ler yani ışık yayan diyotlar, ışık üretmek için tasarlanmış optoelektronik bileşenlerdir.
Bazı özellikleri aşağıdaki gibidir:
  • Standart elektrik ampulleri gibi filaman kullanmazlar
  • Ampullerden daha az elektrik tüketirler ve daha uzun ömürlüdürler
  • Farklı renk ve şekilde LED üretmek mümkündür
 
LED’lerle donatılmış ilk Petzl fenerleri 2000 yılında çıktı(TIKKA).
 
Petzl kafa fenerlerde iki tip LED kullanmaktadır:
  • 5 mm ve 3 mm çapa sahip silindirik LED’ler (TIKKA ve ZIPKA kafa fenerleri) ,
  • Yüksek güçte LED’ler (ex: MYO XP, TIKKA XP kafa fenerleri)
Özellikleri:
Enerji tüketimi
  • Petzl kafa fenerlerinde kullanılan LED’ler standart filamanlı ampullerin aksine çok az enerji (0.2 ila 3 W arasında) tüketirler.
  • Bu, fenerlerin yanma süresini uzatır.
  • Ayrıca, farklı aydınlatma düzeylerini kullanmak elektrik enerjisi tüketimini de verimli hale getirir. Işık huzmesinin gücünü şeçerek etkinliğe ve istenilen aydınlatma süresine göre ışık miktarı da ayarlanabilir.
Renk
  • Işık yayan diyotlar parlak beyaz ışık üretir. Ayrıca hafif bir mavi hale de görülebilir. Işığı gizlemek veya gece görüş sistemleri kullanımı gibi durumlarda renkli ışık gerekir. Bu, ya filtrelerle ya da belirli bir renge sahip LED’lerle sağlanabilir.
Mercek özellikleri
LED’lerin hepsi aynı optik özelliklere sahip değildir:
  • 5 mm çapındaki silindirik LED’ler entegre merceklere sahiptir ve aksesuarlara ihtiyaçları yoktur.
  • Yüksek verimli LED’ler ışığı odaklamak için ek bir merceğe ya da aynaya ihtiyaç duyarlar.
  • LED’ler, akkorlu ampullere göre çok daha kararlı bir ışık yayar. Bunun nedeni de LED’lerde filamanın bulunmayışıdır.
 
Elektrik gücü
  • LED’ler işlevleri yüzünden katot ve anot şeklinde polarizedirler. Bu nedenle pilleri doğru yönde yerleştirmek çok önemlidir. Eğer piller yanlış yerleşirse LED’ler çalışmaz.
  • Aydınlatma performansı enerji kaynağına bağlı olarak farkedilir biçimde değişir.
Işık verimi
  • LED’ler üretici tarafından bildirilen düzeylerdeki güce sahiplerse, genel olarak akkorlu ampullerden daha fazla verimlidirler.
Yaşam ömrü
  • LED’lerin ömrü, akımarının orijinal değerlerinin %50’sine düştüğü zaman olarak tanımlanır.
  • Kaliteli LED’lerde bu ömür standart gerilim ve akım değerlerinde 100 000 saate yakındır.
  • Bu koşullar altında, ışık verimi işaret aydınlatması vb için gitgide azalır.
  • Petzl kafa fenerlerinde, elektrik akımı daha iyi bir aydınlatma düzeyi sağlamak için kontrol edilir. Bu nedenle LED’lerin ortalama yaşam ömrü yaklaşık 5000 sürekli kullanım saatine düşer.
 
Dayanıklılık
  • 5 mm çaplı LED’ler, kalıplı tek kapsüllü yapılarıyla ve flamanları olmaması nedeniyle darbelere ve titreşimlere dayanıklıdır.
  • Tasarımları yüzünden, yüksek güçlü LED’lerde doğrudan darbeler için ekstra korunmaya ihtiyaç duyulur. Mercek bu işlevi üstlenerek LED’leri korur.
 
Sızdırmazlık…
  • IP değerleri bir ürünün içine katı veya sıvıların girişine karşı olan koruma düzeyini bildirir. IP XX olarak gösterilir.
  • İlk rakam katı nesnelere karşı olan koruma düzeyini gösterirken, ikinci rakam sıvılara karşı olan korumadır.
 
– Katılara karşı koruma
  • X = Ölçülmemiş
  • 0 = Korumasız
  • 1 = 50 mm çapa eşit veya büyük katılara karşı korumalı
  • 2 = 12.5 mm çapa eşit veya büyük katılara karşı korumalı
  • 3 = 2.5 mm çapa eşit veya büyük katılara karşı korumalı
  • 4 = 1 mm çapa eşit veya büyük katılara karşı korumalı
  • 5 = Toza karşı korumalı (sınırlı giriş, zararlı artık bırakmaz)
  • 6 = Toza karşı tam korumalı
– Sıvılara karşı koruma
  • X = Ölçülmemiş
  • 0 = Korumasız
  • 1 = Dikey düşen su damlalarına karşı korumalı
  • 2 = Dikeyle 15° açılı düşen su damlalarına karşı korumalı
  • 3 = Dikeyle 60° açılı düşen su damlalarına karşı korumalı
  • 4 = Püskürtülen suya karşı korumalı
  • 5 = Fışkıran suya dayanıklı
  • 6 = Hortumdan güçlü yünlendirilen suya karşı korumalı
  • 7 = 1 metrede 30 dk süreyle geçici daldırma
  • 8 = 1 metreden daha derinde üretici tarafından belirtilen sürelerde daldırmalara karşı dayanıklı
 
Petzl kafa fenerleri iki kategoriye ayrılır:
 
Suya dayanıklı = IPX4 veya IPX6
  • Bu tip Petzl fenerler en kötü hava koşullarına dayanıklıdır: yüksek nem, kar, şiddetli yağmur, ani suya batıp çıkmalar, v.b.
  • Fener gövdesi su alsa bile, paslanmaz çelik kontaklar ve yalıtılmış hassas parçalar sayesinde çalışmaya devam eder.
  • Eğer fener su alırsa, (tuzlu su durulanmalıdır) kurutmak ve pilleri değiştirmek gerekir.
  • Kontaklar da kontrol edilmelidir.
  • Bu işlem, e +LITE, SiGNAL ve DUO dışındaki tüm modellere uygulanabilir.
 
Su geçirmez (-1 m ve -5 m) = IPX8
  • Bazı Petzl modelleri su geçirmezdir. Suya batarlarsa 30 dakika boyunca 1 ila 5m derinde kalabilirler.
  • Eğer fener su alırsa, pil değişimi yapmadan önce kurutulmalıdır.
  • Bu uygulama e+LITE, SIGNAL ve DUO serisine yapılabilir.
 
Hatırlatma: Su geçirmezlik özelliğinin devamı için fenerler kullanım rehberine uygun olarak özenli kullanılmalı ve saklanmalıdır.
Not: Eğer fenere deniz suyu girmişse, iyice durulandıktan sonra kurutulmalıdır.
 
Elektromanyetik uygunluk
Tüm Petzl kafa fenerleri elektromanyetik uygunlukla ilgili 89/366/CEE yönetmeliğinin gerekelerini karşılar: CE damgalı hiçbir aygıtla çatışmaz, parazit yaratmazlar.
 
Patlayıcı Ortamlarda Kafa Fenerleri
  • Bazı ortamlar uygun koşullar biraraya geldiğinde patlama riski doğurur.
  • Bu durum örneğin kimi kimyasal maddelerin kullanıldığı rafineri, metalurji ve ilaç endüstrileri, boya atölyeleri, kazan daireleri gibi yerlerde ortaya çıkar.
  • Ayrıca, doğal ürünlerin yeraldığı tahıl siloları, meyve işleme tesisleri, marangozhaneler gibi işyerlerinde de risk oluşabilir.
  • Bu tip ortamlarda çalışan ve dolaşan personelin standartlara uyan özel donanımlara (ör: elektrik donanımları) sahip olması gereklidir.
 
Patlayıcı ortamlar
  • Bir ortamda bulunan gazların ya da asılı toz parçacıklarının yoğunluğunun kritik oranlara ulaşması, ortamın patlayıcı özellik kazanmasına neden olur.
  • Bu tip ortamlar operasyonel olarak zaten varolabilecekleri gibi, kapalı ya da havalandırması kötü bir ortamda tutuşabilen sıvı ya da gazların havada sıkışması nedeniyle anlık olarak da oluşabilirler.
  • Böyle ani bir durum, örneğin bir toz filtresini temizlerken veya bir tahıl silosunu boşaltır ya da doldururken meydana gelebilir.
  • Bir tahıl silosunun doldurulduğu anki gibi toz yoğunluğunun çok arttığı zamanlar da olabilir.
  • Böyle bir durumda ortam fazlasıyla tehlike arzeder.
  • Sıcaklıktaki ani bir artış ya da elektriksel ya da mekanik kaynaklı çok küçük bir kıvılcım patlamaya neden olur.
Bu tip bir ortamda çalışmak için gereken donanımlar amacına uygun tasarlanmalı ve potansiyel bir yanıcı kaynak işlevi taşımamalıdır.
 
Düzenlemeler
  • Düzenlemeler, risk altındaki ortamları ve bu ortamlardaki patlamaları bertaraf etmenin teknik yöntemlerini tanımlar. ATEX standartları Avrupa ülkelerindeki, HAZLOC standartları ise Kuzey Amerika’daki düzenlemeleri içerir.
  • Patlayıcı ortamlarda kullanılan çeşitli donanımların, kullanılacağı ülkeye bağlı olarak, ATEX ya da HAZLOC sertifikalarına sahip olması gerekmektedir.
  • Bu standartlar üreticilerin faaliyetlerini düzenlemek ve aynı zamanda, kullanıcıların tehlikeli ortamlarda güvenliğini sağlamak amaçlıdır.
  • Donanımların nasıl tasarlanacağını ve üretileceğini ayrıntılı tanımladıkları gibi, nasıl kullanılması gerektiğini de içerirler.